Roanoke, η εξαφανισμένη αποικία

Ο John White και άλλοι άποικοι ανακαλύπτουν την λέξη CROATOAN σε ένα δέντρο

Στα 1587 μ.Χ. μια ομάδα 117 Άγγλων αποίκων (άντρες, γυναίκες και παιδιά) αποβιβάστηκαν στο νησί Roanoke, στην είσοδο του κόλπου Albemarle της Βόρειας Καρολίνας, στην πρώτη αποικία της Αγγλίας στο Νέο Κόσμο. Επικεφαλής τους ο John White.

Δεν ήταν οι πρώτοι. Δύο χρόνια πριν το 1585, άλλοι 100 περίπου άποικοι είχαν αποβιβαστεί στο ίδιο νησί υπό την ηγεσία του κυβερνήτη Ralph Leip. Ο White συμμετείχε στην αποστολή εκείνη ως καλλιτέχνης και χαρτογράφος.

Η μοίρα αυτής της πρώτης αποστολής δεν ήταν καλή. Σύντομα ήρθε σε ρήξη με τους Ινδιάνους της περιοχής - οι οποίοι να σημειωθεί πως ήταν φιλικοί – και μετά από μια σειρά επεισοδίων (με το κάψιμο του ινδιάνικου χωριού Aquascogoc να είναι το σοβαρότερο) βρέθηκαν σε δύσκολη θέση με τις προμήθειές τους να τελειώνουν. Όταν τον Ιούνιο του 1586 ο σερ Φράνσις Ντρέηκ, μετά από επιδρομές που έκανε στις Ισπανικές αποικίες του Νέου Κόσμου, έκανε μια στάση στο Roanoke, οι άποικοι επέστρεψαν μαζί του στην Αγγλία. 

Πυρπόληση του Ινδιάνικου χωριού Aquascogoc, 1585 μ.Χ.

Δύο εβδομάδες αργότερα, 15 νέοι άποικοι, με προμήθειες, έφτασαν στο νησί. Έμειναν σ’ αυτό περιμένοντας ενισχύσεις από την Αγγλία.

Όταν τον επόμενο χρόνο (22 Ιουλίου 1787) έφτασαν στο νησί ο John White και οι 117 άποικοι, το μόνο που βρήκαν από αυτούς τους 15 ανθρώπους ήταν τα λείψανα ενός. Οι οχυρώσεις ήταν κατεστραμμένες. Μόνο μερικά σπίτια έστεκαν ακόμα, κι αυτά πνιγμένα στον κισσό.

Οι άποικοι κι ο White δεν ήθελαν να μείνουν – έτσι κι αλλιώς ο σχεδιασμός ήταν να εγκατασταθούν στο Τσέζαπηκ όχι στο Roanoke - αλλά τελικά υποχρεώθηκαν, καθώς ο κυβερνήτης του πλοίου που τους είχε φέρει τους είπε πως επιστρέφει στην Αγγλία.

Ανάμεσα στους αποίκους ήταν η σύζυγος του White, η κόρη του και ο άντρας της. Η κόρη του White ήταν σε προχωρημένη εγκυμοσύνη, και στις 18 Αυγούστου 1587 γέννησε το πρώτο παιδί αγγλικής καταγωγής που γεννήθηκε στο Νέο Κόσμο: ένα κοριτσάκι που πήρε το όνομα Virginia.

Το μεγάλο πρόβλημα των αποίκων ήταν, φυσικά, οι προμήθειες. Ήταν αργά για να φυτέψουν, και ουσιαστικά η μόνη τους ελπίδα ήταν να τους στηρίξουν οι τοπικές Ινδιάνικες φυλές – οι οποίες όμως, μετά τα επεισόδια που είχαν προηγηθεί (με τους προηγούμενους αποίκους) τους έβλεπαν καχύποπτα ή και εχθρικά. Το πρόβλημα ήταν σοβαρό καθώς τα πλοία ανεφοδιασμού θεωρώντας πως δεν υπήρχαν κάτοικοι δεν περνούσαν από το νησί. 

Ουσιαστικά λοιπόν έμενε μόνο μια λύση: να επιστρέψει ο White στην Αγγλία προκειμένου να φέρει τις απαραίτητες προμήθειες. Αυτό και αποφασίστηκε, και πράγματι ο White έφυγε στις 28 Αυγούστου 1787 για την Αγγλία, με την υπόσχεση να επιστρέψει με προμήθειες πριν πέσουν τα πρώτα χιόνια.

Ήταν μια υπόσχεση που δε μπόρεσε να κρατήσει: με την άφιξή του στην Αγγλία ξέσπασε ο πόλεμος ανάμεσα στην Αγγλία και την Ισπανία και η βασίλισσα Ελισσάβετ Α’ απαγόρευσε σε όλα τα αγγλικά πλοία να αποπλεύσουν, εκτιμώντας πως θα τα χρειαζόταν για να αντιμετωπίσει τους Ισπανούς.

Η τύχη φάνηκε να του χαμογελάει τον επόμενο χρόνο, όταν κατάφερε να βρεί δυο σαπιοκάραβα στα οποία επετράπη ο απόπλους καθώς θεωρήθηκε πως ήταν στην ουσία άχρηστα για τον πόλεμο. Όμως του επιτέθηκαν Γάλλοι πειρατές οι οποίοι πήραν τις προμήθειες και τον υποχρέωσαν να επιστρέψει στην Αγγλία.

Ο White τελικά κατάφερε να επιστρέψει στο Roanoke – όπου είχε αφήσει τη γυναίκα του και την οικογένεια της κόρης του – τον Αύγουστο του 1790, κατά σύμπτωση τη μέρα των γενεθλίων της εγγονής του. Όταν όμως έφτασε με μερικούς συντρόφους του στον καταυλισμό, τον περίμενε μια δυσάρεστη έκπληξη. 

Ο καταυλισμός ήταν έρημος από ανθρώπους και έδειχνε να είχε εγκαταλειφθεί από πολύ καιρό. Η βλάστηση τον είχε πνίξει στην ουσία ενώ τα σπίτια ήταν μισοδιαλυμένα και σε άθλια κατάσταση. Δεν υπήρχε κανένα ίχνος που να μπορούσε να οδηγήσει σε συμπεράσματα για τη μοίρα των αποίκων,

Το μόνο που βρήκαν ήταν μια επιγραφή σε έναν στύλο έξω από την οχύρωση, που έγραφε μόνο τη λέξη "CROATOAN", και λίγο πιο κάτω, σ’ ένα δέντρο κοντά στο δρόμο προς την προκυμαία κάποιος είχε χαράξει στο φλοιό τρία γράμματα: "CRO". 

CROATOAN ήταν το όνομα μιας φυλής που κατοικούσε σε ένα κοντινό νησί, περίπου 50 μίλια μακρυά, ένα νησί που είχε πάρει το ίδιο όνομα. Οι πιο πολλοί λοιπόν πίστεψαν πως οι άποικοι είχαν πάει εκεί. Άλλωστε, πριν φύγει ο White για την Αγγλία είχαν συμφωνήσει πως αν χρειαζόταν να μετακινηθούν θα άφηναν μια πινακίδα σε εμφανές σημείο στην οποία θα έλεγαν που πήγαν, ενώ αν η μετακίνησή τους γινόταν εσπευσμένα ή λόγω κάποιου κινδύνου ή κατόπιν πίεσης, εκτός από την πινακίδα θα άφηναν και έναν σταυρό.

Σταυρός δεν υπήρχε και, επιπλέον, στο νησί δεν υπήρχαν τα πράγματα των αποίκων. Αυτό άφηνε ελπίδες πως μετακινήθηκαν οικειοθελώς στο διπλανό νησί. Από την άλλη, όμως, στο φλοιό είχαν χαραχθεί μόνο τα τρία πρώτα γράμματα από τα οκτώ της λέξης CROATOAN, λες και αυτός που το έγραφε δεν πρόλαβε ποτέ να το τελειώσει.

Ο White αποφάσισε να πάει στο νησί Croatoan για να ερευνήσει το θέμα (αν μη τι άλλο, ανάμεσα στους εξαφανισμένους ήταν και η οικογένειά του). Ενώ όμως ετοιμαζόταν να αποπλεύσει ο καιρός χάλασε ξαφνικά. Η άγκυρα κόπηκε και το πλοίο παρασύρθηκε, για να επιστρέψει τελικά στην Αγγλία. Παρά τις επανειλημμένες εκκλήσεις του, ο White δεν επέστρεψε ποτέ στο Νέο Κόσμο.

Οι 117 άνθρωποι του Roanoke εξαφανίστηκαν. Δεν τους ξαναείδαν ποτέ…

Έχουν προταθεί πολλές εκδοχές για την τύχη τους: ότι εξοντώθηκαν από εχθρικούς Ινδιάνους, από πειρατές, από τους Ισπανούς που είχαν τις δικές τους αποικίες λίγο πιο νότια, ότι μετακινήθηκαν είτε στο νησί Croatoan είτε στην ενδοχώρα, ότι συγχωνεύτηκαν με τις τοπικές φυλές Ινδιάνων… Απόδειξη μέχρι στιγμής δεν έχει βρεθεί για τίποτε από όλα αυτά. 

Αυτό που είναι σίγουρο είναι πως το μυστήριο της εξαφάνισης των 117 αποίκων και της μοίρας τους παραμένει ακόμα άλυτο.